Kırsal Kalkınma Programı
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı, “kalkınma hakkı temel bir insan hakkıdır” felsefesiyle, kırsal yaşamın tüm ihtiyaç ve potansiyelini kucaklayan bütünsel bir Kırsal Kalkınma Programı yürütmektedir. Program, entegre, insan odaklı, toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten ve yoksuldan yana bir yaklaşımı benimsemiş ve bu yaklaşım programın planlanma safhasından uygulama safhasına kadar her alanına yansıtılmıştır. Tüm program faaliyetleri sahadaki ilgili kurumlar ve köylülerle birlikte planlanmış ve kırsalda kalıcı değişimlerin yaratılabilmesi için insanların ihtiyacı olan bilgi, beceri ve araçları sağlamayı hedeflemiştir.
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı, bütüncül kalkınma yaklaşımının izdüşümüne denk düşecek yedi bileşenden oluşan bir kırsal kalkınma programı kurgulamıştır. Program ekonomik ve sosyal refahın artması, çevre, kadının güçlendirilmesi, altyapı, ortaklıklar ve işbirlikleri ile örgütlenme ve sürdürülebilirlik bileşenlerinden oluşan bir stratejiyle oluşturulmuştur. Bu bileşenler aracılığıyla sürdürülebilir yapılar kurarak kırsal politikaların etkilenmesi hedeflenmiştir.
Kırsal Kalkınma Final Raporu
Kavar Havzası Kırsal Kalkınma Projesi
2009 yılında Bitlis’in Tatvan ilçesinin Kavar Havzası olarak nitelendirilen 6 köy ve 5 mezrasından oluşan ve 2.000 kişinin yaşadığı bölgede ilk saha çalışmaları başlatıldı. Hüsnü M. Özyeğin Vakfı 2009-2015 yılları arasında yoğun saha faaliyetleri ile tamamladığı projeye; Kavar Kooperatifi’ne verdiği danışmanlık hizmeti ile desteğini sürdürüyor. Onlarca alt projeyi ve faaliyeti içinde barındıran Kavar Havzası Kırsal Kalkınma Projesi, uygulandığı yıllarda ekoloji, kadının güçlendirilmesi, sosyal refah, topluluk temelli yaklaşım, yöre halkının planlama ve uygulamalara doğrudan katılımı gibi yenilikçi yaklaşımları içinde barındırması nedeniyle kırsal kalkınma alanına önemli bir katkı sağlamıştır. Projenin nicel ve nitel etki değerlendirme raporu bu alanda yapılan ender örneklerden biri olarak güncelleğini korumaktadır.
Kırsal Kalkınma Programı Nihai Etki Değerlendirme RaporuRavanda Havzası Kırsal Kalkınma Projesi
2012 yılında Kilis’in Polateli ve Musabeyli ilçelerine bağlı 8 köyün kümelendiği ve 2.200 kişinin yaşadığı Ravanda Havzası’nda ikinci kırsal kalkınma programı uygulanmaya başlanmıştır. 2019 yılında tamamlanan Ravanda Kırsal Kalkınma Projesi, kadın odaklı bir kırsal kalkınma deneyimi olarak şekillenmiştir. Hüsnü M. Özyeğin Vakfı, Ravandalı Kadınlar Derneği’ne danışmanlık hizmeti vermeye devam etmektedir. Bölge ekonomisini şekillendiren üzüm, zeytin üretimi ve küçük baş hayvancılığının geliştirilmesi ile sosyal refahın artmasını bütüncül biçimde ele alan Ravanda Havzası Kırsal Kalkınma Projesi’nin yarattığı etki güncelliğini korumaktadır.
Ravanda Havzası Etki Değerlendirme Raporu
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı’nın misyonu, kırsalda yaşayanların güçlendirilmesi sürecine destek olmak için, akademik çalışma ve ortaklıklarla kırsal kalkınma politikalarına yön verecek ve stratejilerine katkı sağlayacak kalkınma modelleri geliştirmektir.
Kavar Havzası Paşaelmalı mezrasında çocuk korosu oluşturuldu. Koro, 26 Ocak 2012’de Özyeğin Üniversitesi’nde Kardeş Türküler ile bir konser verdi.

KAVAR TARIMSAL KALKINMA KOOPERATİFİ
Yararlanıcıların projeyi oluşturma ve uygulama süreçlerinde söz sahibi olmaları, projelerin sahiplenilmesi ve sürdürülebilirliğinin tesis edilmesinde de anahtar rol oynamaktadır. Bir dizi eğitim, iyi örneklerin yerinde gözlemlenmesi amacıyla yapılan teknik geziler ve uzmanların yönlendirmesiyle yapılan sayısız tartışma toplantısının ardından 2011 yılında kurulan Kavar Havzası Tarımsal Kalkınma Kooperatifi bu anlayışın hayata geçmiş tipik bir örneğidir.

RAVANDALI KADINLAR DERNEĞİ
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı, Ravanda Havzası Kırsal Kalkınma Projesi kapsamında 2 yılı aşkın bir süre devam eden kadın örgütlenmesi çalışması sonucunda; Ravandalı kadınlar, köylerinde bir kadın derneği kurmak için bir araya gelmişlerdir. Kadınlara, “Birliktelik neden önemlidir”, “karşılıklı güven ve açıklık”, “katılımcılık”, “örgütlenmede başarı ve başarısızlığın nedenleri” konularında kapasite artırıcı eğitimler verilmiştir. Derneğin kendi internet sitesi üzerinden ürün satışları devam ederken, Good4Trust üzerinden de sipariş almaktadır. Ravandalı Kadınlar Derneği çatısı altında birleşen kadınların dernek çalışmalarını, sosyal medya hesaplarından takip edebilirsiniz.
http://www.ravandalikadinlar.com/
KIRSAL KALKINMA PROGRAMI
Yerel ve Kırsal Kalkınma Eğitimi Sertifika Programı
Yerel ve kırsal kalkınmaya diar alternatif yaklaşımların, uygulamaların ve gastronomiden, kırsal turizme ilgili tüm tematik alanların ele alındığı sertifika programı katılımcılar için operasyonel bilgi üretmekte, saha ile akademi arasında köprü işlevi görmektedir. 11. yıl ve 13. programının ardından 500’ü aşkın kişi sertifika programlarımızdan yararlanmıştır. Hüsnü M. Özyeğin Vakfı ve Özyeğin Üniversitesi bilgi ve deneyimlerini katılımcılarla paylaşmak üzere onlarca akademisyeni, araştırmacıyı, ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini, yerel yöneticileri ve üretici örgütlerinin temsilcilerini ağırlamıştır. Alanında tek program olma özelliği taşıyan sertifika programı, kamuda, üniversitelerde ve sivil toplumda yerel ve kırsal kalkınma çalışanlar için referans alınan bir mecra özelliği taşımaktadır.
Bugüne dek hayata geçirilmiş yıl bazlı tüm sertifika programlarının içeriklerine buradan erişebilirsiniz.
Kitap: Sürdürülebilir Yaşam Penceresinden Yerel ve Kırsal Kalkınma
“Sürdürülebilir Yaşam Penceresinden Yerel ve Kırsal Kalkınma” adlı kitap, Yerel ve Kırsal Kalkınma Eğitimi Sertifika programlarına katılan akademisyenlerin makalelerinden oluşmaktadır ve Özyeğin Üniversitesi tarafından yayımlanmıştır. Okuyuculara teori ile pratiği harmanlayan zengin bir kaynak sunan kitap, dört ana başlık altında düzenlenmiş 24 makale ve röportaj içermektedir. Kitap, Türk literatüründe yerel ve kırsal kalkınma konusundaki önemli bir boşluğu doldurmuştur.
Editörlüğünü Özyeğin Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Faik Gür ile Kırsal Kalkınma Programı Yöneticisi Murat Bayramoğlu’nun üstlendiği Sürdürülebilirlik Penceresinden Yerel ve Kırsal Kalkınma Kitabı üniversitelerin ilgili bölümlerinde kaynak yayın olarak önerilmektedir.
Sosyal Satın Alma İle Kırsal Toplulukların Güçlendirilmesi
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı’nın Kavar ve Ravanda Havzası Kırsal Kalkınma Projelerinin kadın yararlanıcılarına sürdürülebilir gelir elde etmeleri için yürüttüğü çok yönlü çalışmalardan biri 2013 yılından bu yana sürdürdüğü Yılbaşı Paketi satın alımlarıdır. Kavar Kooperatifi ve Ravandalı Kadınlar Derneğinin üretimden, paketleme ve kargolamaya dek saha süreçlerini üstlendiği binlerce “Kırsalda Umut Var!” yılbaşı paketi her yıl Fiba Grubu ve Özyeğin Üniversitesi başta olmak üzere onlarca firmaya ulaştırılmaktadır. Bu uygulama Türkiye’de kesintisiz devam eden, kırsal toplulukların üretim, bölüşüm, kalite kontrol, paketleme, kargolama, muhasebesel süreçleri yönetme alanlarında kapasitelerinin gelişimine de katkı sağlayan ender sosyal satın alım girişimlerinden birisi olmaya devam etmektedir.
Sürdürülebilir Bir Kırsal Kalkınma Modeli Olarak Kavar Havzası Deneyimi Raporu
Kavar Havzası Kırsal Kalkınma Projesi’ni yaygınlaştırılması gereken kalkınma modeli olarak öneren bir rapor Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı ile birlikte hazırlanmıştır. Sürdürülebilir bir kırsal kalkınma modeli olarak Kavar Havzası Kırsal kalkınma raporu Hüsnü M. Özyeğin Vakfı’nın uyguladığı havza bazlı ve topluluk temelli entegre kırsal kalkınma modelinin TRB2 Bölgesinde (Bitlis, Van, Hakkari, Muş) uygulanma olanaklarını ortaya çıkarmak üzere yapılmış kapsamlı bir saha araştırmasına dayanmaktadır.
Sürdürülebilir Bir Kırsal Kalkınma Modeli Olarak Kavar Havzası Deneyimi Raporuİlçe Kırsal Kalkınma Yatırım Planları
Ülkenin kamu sektöründeki en büyük kalkınma kurumlarından biri olan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi ile Hüsnü M. Özyeğin Vakfı ve Özyeğin Üniversitesi arasında kurulan iş birliği çerçevesinde, Mardin/Ömerli, Adıyaman/Besni İlçeleri ve Kilis/Ravanda Havzasına yönelik ilçe kırsal kalkınma yatırım planları hazırlanmıştır. Yatırım planları, bütüncül ve sürdürülebilir yerel kalkınmayı öncelikli hale getirirken, üniversitelerin, sivil toplumun ve kamu kurumlarının aktif katılımıyla çoklu sektör iş birliğinin birer örneğini sunmaktadır.
Bunların dışında Hasankeyf ve Harran ilçelerinin 5 yıllık yatırım planları Özyeğin Vakfı tarafından hazırlanmıştır.
Yerinden Öğrenmek: Özyeğin Üniversitesi Öğrencileri ile Proje Sahalarına Eğitim Gezileri
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı Özyeğin Üniversitesi öğrencilerine ve akademisyenlerine sürdürülebilir kırsal kalkınma uygulamalarını birinci elden deneyimleme fırsatları sunmaktadır. Bu çerçevede, her yıl 23 Nisan haftasında Vakfın Bitlis ve Kilis’te kırsal kalkınma programlarını uyguladığı köylere bir grup öğrencinin ziyaret etmesi sağlanmaktadır. Bu ziyaretler, köy okullarının ihtiyaçlarının karşılanması, üniversite öğrencilerinin köy okullarına devam eden çocuklar ve gençlerle bir araya gelmesi, eğitim ve mentorluk programlarının geliştirilmesi için değerlendirilmektedir.
Okul Geldi, Kırsalda Eğitime Erişim Sağlandı!
Kavar Havzası Projesi içinde yer alan köyler başta olmak üzere çevre köylerini de içine alan bölgede uzun yıllardır özlemi çekilen 8 derslikli okulun temeli yöre halkının ve çocukların katılımıyla atılmıştır ve okul kısa bir süre içinde hizmete girmiştir. Hüsnü Özyeğin Orta Öğretim Okulu özellikle kız çocukların okullaşma oranına ve genel eğitim kalitesine olumlu etki yapmıştır.
Kavar Havzası Yaşam Şartlarını Geliştirme Merkezi
Vakfın Japonya Büyükelçiliği’nin katkısıyla havzaya kazandırdığı “Kavar Havzası Yaşam Şartlarını Geliştirme Merkezi” başta Kolbaşı Köyü olmak üzere havza köylerinin eğitim, taziye, toplantı gibi etkinliler için ihtiyaç duydukları sosyal donatıya sahip olmalarını sağlamıştır.
- Kavar Projesi “Reinventing Europe Through Local Initiative” tarafından Avrupa’da 25 yenilikçi yerel kalkınma projesinden biri seçilmiştir.
- Hüsnü M. Özyeğin Vakfı, 2019 yılına kadar Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Bileşeni – IPARD- İzleme Heyeti üyeliği yapmıştır.
- Dünyanın önde gelen varlık yöneticilerinin oluşturduğu EFSE – Finance in Motion (Almanya) fonuyla, proje köylerinde organizasyon, iyi tarım uygulamaları ve pazarlama eğitimleri düzenlenmiştir.
- Hakkari Tarım İl Müdürlüğü’nün 40’ı aşkın çalışanına 23-26 Nisan 2015 tarihleri arasında yerel ve kırsal kalkınmanın temel kavramlarını ve örnek uygulanmalarını içeren eğitim verilmiştir.
Afet Sonrası Destek Programı
Hüsnü M.Özyeğin Vakfı yangın, deprem, sel gibi doğal afetler ve kitlesel etkisi olan facialar sonrasında yaşamları derinden etkilenen kırsal toplulukların yakın ve orta vadeli ihtiyaçlarını anlayarak onlara destek vermek üzere tüm imkanlarını seferber etmektedir.
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı Maden Faciasında Soma Köylerindeydi
Soma İlçesinde meydana gelen maden faciasında yaşamını kaybeden madencilerin aileleri başta olmak üzere, madencilerin yerleşim yerlerinde uygulanabilecek kırsal kalkınma projelerini yerinde gözlemlemek üzere Soma ve Kınık ilçeleri ve bağlı köyler ziyaret edilmiş, belediye başkanı, tarım ilçe müdürü, muhtarlar ve yöre halkı ile görüşmeler yapılmıştır.
Sosyal Satın Alma İle Kırsal Toplulukların Güçlendirilmesi
Hüsnü M. Özyeğin Vakfı’nın Kavar ve Ravanda Havzası Kırsal Kalkınma Projelerinin kadın yararlanıcılarına sürdürülebilir gelir elde etmeleri için yürüttüğü çok yönlü çalışmalardan biri 2013 yılından bu yana sürdürdüğü Yılbaşı Paketi satın alımlarıdır. Kavar Kooperatifi ve Ravandalı Kadınlar Derneğinin üretimden, paketleme ve kargolamaya dek saha süreçlerini üstlendiği binlerce “Kırsalda Umut Var!” yılbaşı paketi her yıl Fiba Grubu ve Özyeğin Üniversitesi başta olmak üzere onlarca firmaya ulaştırılmaktadır. Bu uygulama Türkiye’de kesintisiz devam eden, kırsal toplulukların üretim, bölüşüm, kalite kontrol, paketleme, kargolama, muhasebesel süreçleri yönetme alanlarında kapasitelerinin gelişimine de katkı sağlayan ender sosyal satın alım girişimlerinden birisi olmaya devam etmektedir.
Sürdürülebilir Bir Kırsal Kalkınma Modeli Olarak Kavar Havzası Deneyimi Raporu
Kavar Havzası Kırsal Kalkınma Projesi’ni yaygınlaştırılması gereken kalkınma modeli olarak öneren bir rapor Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı ile birlikte hazırlanmıştır. Sürdürülebilir bir kırsal kalkınma modeli olarak Kavar Havzası Kırsal kalkınma raporu Hüsnü M. Özyeğin Vakfı’nın uyguladığı havza bazlı ve topluluk temelli entegre kırsal kalkınma modelinin TRB2 Bölgesinde (Bitlis, Van, Hakkari, Muş) uygulanma olanaklarını ortaya çıkarmak üzere yapılmış kapsamlı bir saha araştırmasına dayanmaktadır.
KIRSAL KALKINMA PROGRAMI HEDEFLERİNE ULAŞILDI
Ekonomik Gelişme
- Havzalarda en az %50 gelir artışı oldu.
- Havzalarda en az bir ürün markalaştı.
- Mevsimlik işçilik azaldı.
- Teknoloji kullanımını arttı.
Fiziki Altyapının Güçlendirilmesi
- Sağlıklı kanalizasyon hizmetleri sağlandı.
- Sağlıklı içme suyu hizmetleri sağlandı.
- Köy içi yollar iyileştirildi.
- Sosyal mekanlar oluşturuldu.
Ekolojik Duyarlılığın Geliştirilmesi
- Bio çeşitliliğin korunması bilinci arttı.
- Mera alanları ekosistemi korundu.
- Geleneksel ve doğal üretim ile ürünler korunarak değerlendi.
Kırsal Kalkınma Politikalarına Katkı
- Etkili bir ölçme değerlendirme sistemi kuruldu.
- Kamu politikalarının oluşturulmasına ve uluslararası forumlara etkin katılım sağlandı.
- Sivil toplum kuruluşları, kamu kuruluşları ve üniversitelerde tartışma kanalları oluşturuldu.
- Özel sektörün ilgisinin kırsal kalkınma alanına çekilmesi sağlandı.
Sosyal Gelişme
- Okur yazarlık oranı arttı.
- Erken çocukluk eğitim hizmetleri arttı.
- İlköğretim tamamlama ve ortaöğretime erişim arttı.
- Temel sağlık hizmetlerine erişim arttı.
- Bulaşıcı hastalıklar azaldı.
Kadının Güçlenmesi
- Hamilelik süresince doktora gitme ve doğumu hastanede yapma oranında artış sağlandı.
- Aşı karnesi kullanımında artış sağlandı.
- Doğurganlığın düzenlenmesinde modern yöntem kullanımında artış sağlandı.
Çok Ortaklı İşbirliklerinin Gelişmesi
- Proje bütçesinin en az iki katı kamu yatırımının ve dış fonun havzaya getirilmesi sağlandı.
- Kamu-yerel ilişkisinin gelişmesi ve birlikte çalışma alışkanlığının artması sağlandı.